CÔNG VĂN 4028/MT-CLMT: 5 ĐIỂM DOANH NGHIỆP CẦN BIẾT VỀ QUAN TRẮC MÔI TRƯỜNG
Hoạt động quan trắc môi trường là một trong những nội dung quan trọng giúp doanh nghiệp theo dõi chất lượng nước thải, khí thải và thực hiện các nghĩa vụ về bảo vệ môi trường.
Trước tình hình một số tổ chức cung cấp dịch vụ quan trắc gặp khó khăn hoặc gián đoạn hoạt động, Công văn 4028/MT-CLMT ngày 19/10/2026 hướng dẫn một số nội dung cần lưu ý trong quá trình thực hiện quan trắc môi trường.
Dưới đây là những điểm đáng chú ý mà doanh nghiệp cần nắm rõ để chủ động kiểm soát hoạt động môi trường tại cơ sở.
1. Không tự ý trì hoãn nghĩa vụ quan trắc định kỳ
Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện quan trắc nước thải, bụi và khí thải theo thông số, tần suất được quy định trong giấy phép môi trường và các quy định pháp luật có liên quan.
Việc đơn vị quan trắc tạm dừng hoặc gián đoạn hoạt động không đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên được gia hạn, hoãn hoặc chuyển kỳ quan trắc sang thời gian tiếp theo.
Khuyến nghị từ Dương Vinh: Doanh nghiệp nên rà soát thời hạn quan trắc, chủ động liên hệ đơn vị cung cấp dịch vụ và xây dựng kế hoạch lấy mẫu từ sớm để hạn chế tình trạng bị động.
2. Linh hoạt lựa chọn đơn vị quan trắc phù hợp
Theo cơ chế được đề cập tại Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP, tổ chức cung cấp dịch vụ quan trắc môi trường thực hiện tự công bố năng lực, phạm vi hoạt động khi đáp ứng điều kiện và thực hiện các thủ tục thông báo theo quy định.
Trường hợp một đơn vị không đáp ứng phạm vi năng lực đối với toàn bộ thông số cần quan trắc, doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều tổ chức khác nhau để thực hiện các thông số tương ứng, miễn đáp ứng yêu cầu áp dụng.
Quá trình lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển, phân tích và kiểm soát chất lượng vẫn phải tuân thủ yêu cầu kỹ thuật.
3. Quan trắc trong giai đoạn vận hành thử nghiệm
Trong quá trình vận hành thử nghiệm công trình xử lý chất thải, chủ dự án, cơ sở có thể tự thực hiện quan trắc khi đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật hoặc phối hợp với tổ chức cung cấp dịch vụ quan trắc đủ điều kiện theo quy định.
Đối với hệ thống xử lý nước thải, việc theo dõi chất lượng nước sau xử lý và các thông số vận hành giúp đánh giá hiệu quả công nghệ, phát hiện bất thường và kịp thời điều chỉnh chế độ vận hành.
Doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa hoạt động kiểm tra nội bộ và hoạt động quan trắc phục vụ nghĩa vụ pháp lý để lựa chọn phương án phù hợp.
4. Hệ thống quan trắc tự động ngừng hoạt động từ 48 giờ trở lên
Khi thiết bị quan trắc tự động, liên tục ngừng hoạt động từ 48 giờ trở lên, doanh nghiệp cần thực hiện quan trắc thay thế theo yêu cầu áp dụng, lưu giữ và gửi kết quả đến cơ quan quản lý theo quy định, đồng thời khẩn trương khắc phục sự cố.
Quan trắc thủ công trong trường hợp này là giải pháp thay thế tạm thời, không thay thế trách nhiệm sửa chữa và duy trì hoạt động của hệ thống quan trắc tự động, liên tục.
Lưu ý: Doanh nghiệp cần kiểm tra quy định áp dụng cho loại thiết bị, đối tượng và trường hợp cụ thể để thực hiện đúng phương pháp, tần suất và yêu cầu báo cáo.
5. Cần làm gì khi chưa tìm được đơn vị quan trắc hoặc chưa có kết quả?
Đây là tình huống doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm để chủ động quản lý rủi ro.
Trường hợp chưa tìm được đơn vị quan trắc
- Lưu giữ hồ sơ liên hệ, tìm kiếm và trao đổi với các tổ chức cung cấp dịch vụ.
- Lưu hợp đồng, thư từ và tài liệu thể hiện nguyên nhân chưa thể thực hiện quan trắc, nếu có.
- Chủ động liên hệ cơ quan quản lý môi trường để được hướng dẫn khi phát sinh khó khăn.
Việc lưu hồ sơ không đồng nghĩa doanh nghiệp tự động được miễn nghĩa vụ quan trắc hoặc miễn trách nhiệm pháp lý.
Trường hợp chưa có kết quả quan trắc
- Tiếp tục vận hành công trình xử lý chất thải đúng quy trình.
- Theo dõi thông số vận hành và lưu giữ nhật ký vận hành, hồ sơ liên quan.
- Sử dụng thiết bị đo nhanh, dữ liệu quan trắc tự động hoặc lấy mẫu phục vụ quản lý nội bộ khi phù hợp.
- Chủ động tìm đơn vị đáp ứng điều kiện để hoàn thành các nội dung quan trắc còn thiếu.
Các biện pháp kiểm soát nội bộ không thay thế kết quả quan trắc hợp lệ theo quy định.
Trường hợp đã lấy mẫu nhưng chưa thể phát hành kết quả
Doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ lấy mẫu, thời gian và điều kiện bảo quản mẫu. Nếu mẫu không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc không thể tạo ra kết quả hợp lệ, cần phối hợp với đơn vị đủ điều kiện để thực hiện quan trắc lại các thông số còn thiếu trong thời gian sớm nhất.
Dương Vinh khuyến nghị gì cho doanh nghiệp?
Để hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện nghĩa vụ môi trường, doanh nghiệp nên chủ động:
- Rà soát giấy phép môi trường và kế hoạch quan trắc định kỳ.
- Duy trì hệ thống xử lý nước thải, khí thải hoạt động ổn định.
- Kiểm tra, bảo trì thiết bị quan trắc tự động và các thiết bị liên quan.
- Lưu trữ đầy đủ nhật ký vận hành, hồ sơ sự cố, kết quả quan trắc và tài liệu khắc phục.
- Chủ động liên hệ đơn vị quan trắc và cơ quan quản lý khi phát sinh vướng mắc.
Kết luận
Công văn 4028/MT-CLMT là nội dung doanh nghiệp cần quan tâm trong quá trình thực hiện quan trắc môi trường. Việc hiểu đúng trách nhiệm, chủ động chuẩn bị hồ sơ và duy trì hệ thống xử lý chất thải ổn định sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng bị động khi hoạt động quan trắc gặp gián đoạn.
Môi Trường Dương Vinh – Chất lượng, tận tâm, tiết kiệm.
Đồng hành cùng doanh nghiệp trong các giải pháp xử lý nước thải và quản lý môi trường bền vững.
🌐 Website: https://enviduongvinh.com
☎️ Hotline: 0989 188 034
Lưu ý: Bài viết mang tính chất thông tin và tóm lược. Doanh nghiệp cần đối chiếu toàn văn văn bản, giấy phép môi trường và quy định pháp luật hiện hành trước khi áp dụng cho từng trường hợp cụ thể.
