BÁO CÁO CÔNG TÁC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NĂM 2026: HƯỚNG DẪN RÀ SOÁT HỒ SƠ VÀ NHỮNG NỘI DUNG DOANH NGHIỆP KHÔNG NÊN BỎ SÓT

1. Tổng quan về báo cáo công tác bảo vệ môi trường năm 2026

Trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, doanh nghiệp cần thực hiện các trách nhiệm liên quan đến quản lý chất thải, kiểm soát nguồn phát sinh ô nhiễm và vận hành các công trình bảo vệ môi trường theo quy định.

Một trong những nội dung cần được quan tâm là báo cáo công tác bảo vệ môi trường định kỳ hằng năm. Đây là tài liệu tổng hợp tình hình thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường tại cơ sở, phản ánh lượng chất thải phát sinh, kết quả quan trắc, tình trạng vận hành công trình xử lý và việc thực hiện các yêu cầu trong hồ sơ pháp lý môi trường.

Đối với kỳ báo cáo năm 2026, doanh nghiệp nên chủ động chuẩn bị dữ liệu ngay từ thời điểm cuối năm thay vì chờ đến khi kết thúc kỳ báo cáo mới bắt đầu thu thập thông tin.

Việc chuẩn bị đầy đủ, có hệ thống sẽ giúp hạn chế tình trạng thiếu số liệu, sai lệch thông tin giữa các bộ phận và tránh những bất cập khi đối chiếu với hồ sơ môi trường đã được phê duyệt hoặc cấp phép.

2. Doanh nghiệp cần căn cứ vào những quy định nào khi lập báo cáo?

Khi thực hiện báo cáo công tác bảo vệ môi trường, doanh nghiệp cần xác định đúng đối tượng, biểu mẫu và trách nhiệm báo cáo theo quy định hiện hành.

Một số văn bản pháp lý cần lưu ý gồm:

• Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
• Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
• Thông tư 02/2022/TT-BTNMT và các văn bản sửa đổi, bổ sung, hướng dẫn thực hiện.
• Văn bản hợp nhất 55/VBHN-BNNMT ngày 01/06/2026 về quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, doanh nghiệp cần lưu ý cập nhật những thay đổi trong năm 2026 để tránh sử dụng biểu mẫu cũ hoặc áp dụng nhầm quy định đã được điều chỉnh.

Không phải mọi cơ sở đều sử dụng chung một mẫu báo cáo. Tùy thuộc vào tình trạng pháp lý và loại hình hoạt động, nội dung báo cáo có thể áp dụng theo Mẫu 05.A, Mẫu 05.B hoặc Mẫu 06 tại Phụ lục VI của Thông tư hướng dẫn hiện hành.

3. Năm nhóm dữ liệu quan trọng cần rà soát trước khi lập báo cáo

3.1. Thông tin về quy mô và tình hình sản xuất

Đây là cơ sở để xác định mức độ hoạt động thực tế của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo.

Các thông tin cần tổng hợp gồm:

• Công suất thiết kế và công suất hoạt động thực tế.
• Sản lượng sản xuất trong năm.
• Lượng nguyên liệu, nhiên liệu và hóa chất tiêu thụ.
• Lượng nước cấp sử dụng cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt.
• Những thay đổi về dây chuyền, công nghệ hoặc quy mô sản xuất.

Doanh nghiệp cần đối chiếu số liệu giữa bộ phận sản xuất, kế toán và bộ phận môi trường để bảo đảm tính thống nhất.

3.2. Thống kê các nguồn phát sinh chất thải

Việc xác định đầy đủ nguồn phát sinh chất thải giúp doanh nghiệp đánh giá chính xác tình hình quản lý môi trường tại cơ sở.

Các nhóm chất thải cần được quan tâm gồm:

Nước thải:

• Lưu lượng nước thải phát sinh trong quá trình sản xuất và sinh hoạt.
• Công suất vận hành của hệ thống xử lý nước thải.
• Phương thức xử lý và vị trí xả thải.
• Tình hình quản lý, kiểm soát chất lượng nước thải đầu ra.

Khí thải:

• Các nguồn phát sinh khí thải từ lò hơi, hệ thống sấy, sản xuất hoặc các công đoạn khác.
• Tình trạng hoạt động của thiết bị thu gom và xử lý khí thải.
• Kết quả quan trắc theo yêu cầu áp dụng.

Chất thải rắn và chất thải nguy hại:

• Khối lượng phát sinh theo từng nhóm.
• Khu vực lưu giữ và điều kiện bảo quản.
• Đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý.
• Chứng từ, hồ sơ chuyển giao có liên quan.

Các số liệu nên được tổng hợp từ nhật ký vận hành, hóa đơn, chứng từ chuyển giao và hồ sơ quản lý chất thải trong suốt năm.

3.3. Đánh giá tình trạng vận hành hệ thống xử lý nước thải, khí thải

Đối với doanh nghiệp có đầu tư công trình xử lý môi trường, đây là nội dung cần được rà soát kỹ lưỡng.

Một hệ thống xử lý hoạt động ổn định không chỉ thể hiện qua kết quả nước thải đầu ra mà còn phải được chứng minh bằng quá trình vận hành và quản lý thực tế.

Doanh nghiệp cần kiểm tra:

• Công suất thiết kế và lưu lượng vận hành thực tế.
• Tình trạng hoạt động của bơm, máy thổi khí, máy khuấy và thiết bị cơ điện.
• Việc sử dụng hóa chất, chế phẩm vi sinh và các vật tư vận hành.
• Nhật ký vận hành, bảo trì và sửa chữa thiết bị.
• Kết quả quan trắc môi trường theo yêu cầu của giấy phép và quy định áp dụng.
• Những sự cố phát sinh cùng biện pháp khắc phục.

Đặc biệt, đối với hệ thống xử lý nước thải, cần quan tâm đến khả năng đáp ứng công suất, hiệu quả xử lý và sự ổn định của các công đoạn công nghệ.

Nếu hệ thống thường xuyên gặp tình trạng quá tải, bùn hoạt tính lắng kém, nước đầu ra biến động hoặc thiết bị xuống cấp, doanh nghiệp nên có phương án kiểm tra và điều chỉnh kịp thời.

3.4. Cập nhật các thay đổi phát sinh trong năm 2026

Một trong những nguyên nhân khiến hồ sơ báo cáo không phản ánh đúng hiện trạng là doanh nghiệp chưa cập nhật đầy đủ những thay đổi trong quá trình hoạt động.

Một số trường hợp cần đặc biệt lưu ý:

• Mở rộng nhà xưởng hoặc tăng công suất sản xuất.
• Bổ sung máy móc, dây chuyền và thiết bị mới.
• Thay đổi nguyên liệu, nhiên liệu hoặc hóa chất sử dụng.
• Phát sinh thêm công đoạn sản xuất.
• Thay đổi vị trí, lưu lượng hoặc phương thức xử lý chất thải.
• Cải tạo, nâng cấp hoặc thay đổi công nghệ của hệ thống xử lý môi trường.

Khi có thay đổi, doanh nghiệp cần đánh giá mức độ ảnh hưởng đến các nội dung trong hồ sơ pháp lý môi trường và xác định thủ tục cần thực hiện theo quy định.

Không nên chỉ cập nhật thông tin trên báo cáo mà bỏ qua việc rà soát tính phù hợp của giấy phép môi trường và các hồ sơ liên quan.

3.5. Kiểm tra tính thống nhất của hồ sơ pháp lý môi trường

Trước khi hoàn thiện báo cáo, doanh nghiệp nên đối chiếu các tài liệu đang sử dụng với tình hình hoạt động thực tế.

Những hồ sơ cần kiểm tra có thể bao gồm:

• Giấy phép môi trường hoặc hồ sơ đăng ký môi trường.
• Hồ sơ đánh giá tác động môi trường và quyết định phê duyệt kết quả thẩm định, nếu thuộc đối tượng áp dụng.
• Các văn bản chấp thuận, điều chỉnh có liên quan.
• Hồ sơ quan trắc môi trường.
• Hồ sơ quản lý chất thải và chứng từ chuyển giao.
• Nhật ký vận hành công trình xử lý chất thải.
• Hồ sơ bảo trì, sửa chữa và khắc phục sự cố môi trường.

Mục tiêu là bảo đảm thông tin trong báo cáo phù hợp với hồ sơ pháp lý và phản ánh trung thực tình trạng hoạt động của doanh nghiệp.

4. Thời hạn thực hiện báo cáo công tác bảo vệ môi trường

Theo quy định tại Điều 66 của văn bản hợp nhất 55/VBHN-BNNMT năm 2026, kỳ báo cáo định kỳ hằng năm được tính từ ngày 01/01 đến hết ngày 31/12.

Thời hạn gửi báo cáo được phân biệt theo nhóm đối tượng:

• Chủ dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ: gửi trước ngày 15/01 của năm tiếp theo.
• Chủ đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung hoặc cụm công nghiệp: gửi trước ngày 20/01 của năm tiếp theo.

Như vậy, đối với kỳ báo cáo năm 2026, doanh nghiệp thuộc nhóm cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cần lưu ý mốc thời gian trước ngày 15/01/2027.

Doanh nghiệp cũng cần xác định đúng cơ quan tiếp nhận theo quy định áp dụng đối với cơ sở của mình, đồng thời lưu giữ hồ sơ, tài liệu liên quan để phục vụ việc đối chiếu khi cần thiết.

5. Những sai sót thường gặp khi lập báo cáo môi trường

Trong quá trình tổng hợp và hoàn thiện hồ sơ, doanh nghiệp có thể gặp một số vấn đề như:

Sai lệch số liệu giữa các bộ phận: Sản lượng sản xuất, lượng nước sử dụng hoặc khối lượng chất thải không thống nhất giữa báo cáo và dữ liệu thực tế.

Thiếu hồ sơ chứng minh: Không lưu đầy đủ nhật ký vận hành, kết quả quan trắc, chứng từ chuyển giao chất thải hoặc hồ sơ bảo trì.

Sử dụng biểu mẫu chưa phù hợp: Chưa xác định đúng loại hình và tình trạng pháp lý của cơ sở trước khi lựa chọn biểu mẫu.

Chưa cập nhật thay đổi trong hoạt động sản xuất: Công suất, dây chuyền hoặc nguồn phát sinh chất thải đã thay đổi nhưng hồ sơ pháp lý chưa được rà soát tương ứng.

Mô tả chưa sát với tình trạng vận hành: Báo cáo thể hiện hệ thống hoạt động bình thường nhưng thực tế lại phát sinh sự cố hoặc gián đoạn vận hành chưa được ghi nhận đầy đủ.

Những vấn đề này có thể khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian chỉnh sửa, bổ sung hồ sơ và khó khăn khi giải trình thông tin.

6. Giải pháp giúp doanh nghiệp chủ động quản lý hồ sơ môi trường

Để công tác lập báo cáo được thực hiện thuận lợi, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình quản lý dữ liệu môi trường xuyên suốt năm thay vì chỉ tập trung vào thời điểm cuối kỳ.

Một số giải pháp có thể triển khai:

• Phân công nhân sự phụ trách thu thập và lưu trữ dữ liệu môi trường.
• Theo dõi định kỳ lưu lượng nước thải, khí thải và lượng chất thải phát sinh.
• Duy trì nhật ký vận hành hệ thống xử lý chất thải.
• Lưu trữ kết quả quan trắc và chứng từ chuyển giao chất thải theo từng kỳ.
• Kiểm tra định kỳ tình trạng thiết bị và công trình xử lý môi trường.
• Rà soát hồ sơ pháp lý khi có thay đổi về quy mô hoặc hoạt động sản xuất.

Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp có hệ thống xử lý nước thải, việc kiểm tra và bảo trì định kỳ sẽ góp phần duy trì hiệu quả xử lý, hạn chế sự cố và hỗ trợ quá trình tổng hợp dữ liệu báo cáo.

7. Dương Vinh – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong công tác bảo vệ môi trường

Bên cạnh việc thực hiện các thủ tục và nghĩa vụ báo cáo, doanh nghiệp cần chú trọng đến hiệu quả vận hành thực tế của các công trình bảo vệ môi trường.

Một hệ thống xử lý nước thải hoạt động ổn định cần có sự kết hợp giữa công nghệ phù hợp, thiết bị đáp ứng yêu cầu, quy trình vận hành đúng kỹ thuật và công tác bảo trì thường xuyên.

Với định hướng cung cấp giải pháp môi trường toàn diện, Công ty TNHH TM – DV Công Nghệ Môi Trường Dương Vinh đồng hành cùng doanh nghiệp trong các lĩnh vực:

• Tư vấn giải pháp xử lý nước thải theo đặc tính và quy mô nguồn thải.
• Thiết kế, thi công hệ thống xử lý nước thải.
• Cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải hiện hữu.
• Kiểm tra, đánh giá tình trạng vận hành công trình xử lý.
• Tư vấn giải pháp khắc phục sự cố và nâng cao hiệu quả xử lý.

Dương Vinh hướng đến những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng doanh nghiệp, góp phần tối ưu hiệu quả đầu tư và duy trì hoạt động bảo vệ môi trường lâu dài.

ĐỪNG ĐỢI ĐẾN KHI HOÀN THIỆN BÁO CÁO MỚI RÀ SOÁT HỆ THỐNG!

Chủ động quản lý dữ liệu, kiểm tra công trình xử lý và cập nhật hồ sơ pháp lý chính là nền tảng giúp doanh nghiệp thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường.

DƯƠNG VINH – TƯ VẤN, THIẾT KẾ, THI CÔNG VÀ CẢI TẠO HỆ THỐNG XỬ LÝ NƯỚC THẢI.

📞 Hotline: 0989 188 034
🌐 Website: https://enviduongvinh.com

• Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
• Nghị định 08/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
• Thông tư 02/2022/TT-BTNMT và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
• Văn bản hợp nhất 55/VBHN-BNNMT ngày 01/06/2026.